Binnen het EFRO-project FlexIQ werken zes IQonIQ-bedrijven uit de maakindustrie samen aan één grote uitdaging: hoe blijf je als Nederlands productiebedrijf flexibel, efficiënt én toekomstbestendig in een markt waarin personeel schaars is en internationale concurrentie toeneemt? Voor R-Vent uit Staphorst draait die uitdaging vooral om het slim combineren van automatisering, flexibiliteit en vakmanschap.
R-Vent is onderdeel van de Lindab Group en ontwerpt en levert ventilatiesystemen voor onder andere woningen, scholen, appartementencomplexen en brandweerkazernes. In Nederland werken zo’n 150 medewerkers verdeeld over drie vestigingen. In Staphorst werken ongeveer 35 medewerkers.
Operationeel verantwoordelijke Arjen Meerman ziet volop kansen om technologie in te zetten om de productie slimmer te organiseren. Niet om mensen volledig te vervangen, maar juist om medewerkers ruimte te geven voor het werk waar hun kennis en ervaring het hardst nodig zijn.
Van lean naar slimme productie
Arjen Meerman begon zijn loopbaan 40 jaar geleden bij Widia-Kennametal, waar hij doorgroeide van tekenaar naar bedrijfsleider. Daarna werkte hij o.a. zeven jaar als operationeel manager bij IJsseltechnologie. Productiebedrijven helpen verbeteren met onder andere leantrajecten en onderhoudsprogramma’s.
Bij R-Vent wilde hij weer dichter bij de “eigen” productie staan en zelf richting kunnen geven aan innovatie.
“Ik wilde graag nog een keer bij een productiebedrijf werken waarin ik zelf meer richting kan geven aan automatisering, smart technology en lean.”
Bij R-Vent ligt de focus daarom niet alleen op het verbeteren van processen volgens de principes van lean. Ook slimme technologie speelt een steeds grotere rol.
Niet meer handjes, maar de juiste mensen
Voor R-Vent zit de uitdaging op de arbeidsmarkt niet zozeer in het vinden van mensen, maar in het vinden van medewerkers met de juiste vaardigheden.
Ongeveer 80 procent van de productie bestaat uit standaardproducten. De overige 10 tot 20 procent bestaat uit specials. Juist voor die specials zijn medewerkers nodig die kunnen improviseren, meedenken en machines kunnen bedienen.
“We hebben niet zozeer moeite met het vinden van handjes. Mensen die specials kunnen maken, kunnen improviseren en mee kunnen denken, zijn veel lastiger te vinden.”
Daarom onderzoekt R-Vent binnen FlexIQ hoe monotone werkzaamheden steeds verder geautomatiseerd kunnen worden. Zo ontstaat ruimte voor een vaste groep medewerkers die zich kan richten op complexer en specialistischer werk.
Twee cobots, twee machines
Een van de belangrijkste ontwikkelingen binnen FlexIQ is een productiecel waarin twee cobots samenwerken met twee machines. De cobots nemen daarbij steeds meer handelingen over die nu nog door medewerkers worden uitgevoerd.
De volgende stap is binpicking: de cobots moeten producten zelfstandig uit een grote krat kunnen pakken en naar de machines brengen. Het eindproduct moet automatisch gecontroleerd worden door een visionsysteem.
“We zijn druk bezig met een cel waarin we twee cobots laten samenwerken met twee machines. De volgende stap is dat we producten uit een grote krat kunnen pakken.
Aan het eind willen we ook de kwaliteitscontrole kunnen doen om te zien of de cobots en machines hun werk goed hebben gedaan.”
Wat nu nog handmatig gebeurt, moet zo stap voor stap een grotendeels geautomatiseerd proces worden.
Automatisering om productie in Nederland te houden
Voor R-Vent gaat automatisering verder dan alleen efficiënter produceren. Het is ook een manier om productie in Nederland concurrerend te houden.
De concurrentiedruk vanuit landen met lagere loonkosten, zoals Polen, blijft groot. Tegelijkertijd wil R-Vent juist voorkomen dat alleen grote volumes naar andere productielocaties verdwijnen. De combinatie van standaardproducten en specials is daarvoor belangrijk.
“Je hebt allebei nodig. Als je het volume weghaalt, heb je uiteindelijk te weinig capaciteit voor de specials.”
Daarom investeert R-Vent ook in automatisering op andere locaties. Een voorbeeld is een AGV die in Staphorst al wordt ingezet en ook in Bergschenhoek moet worden toegepast. Daarnaast wordt gewerkt aan het automatisch oppakken van spiro buizen vanaf de machine en het wegzetten ervan in rekken.
AI steeds verder de organisatie in
Naast robotisering kijkt R-Vent ook naar de mogelijkheden van AI. Op de website helpt Linda, een AI-agent, bezoekers bijvoorbeeld met technische vragen. Ook gebruikt R-Vent EazyStock voor voorspellend voorraadbeheer.
Op basis van voorraadbewegingen helpt het systeem voorspellen welke voorraad in de toekomst nodig is. Die informatie kan vervolgens worden gebruikt om ook de verwachte productie-uren in kaart te brengen.
De ambities gaan verder. R-Vent onderzoekt hoe AI kan worden ingezet in het offertetraject en hoe vision-technologie kan helpen bij kwaliteitscontrole.
“We gaan ook kijken naar kwaliteitscontrole met vision en naar wat er fout gaat.”
Daarmee verschuift slimme technologie steeds verder van ondersteuning naar een vast onderdeel van het productieproces.
FlexIQ als versneller
Voor R-Vent is deelname aan FlexIQ vooral waardevol omdat het bedrijf niet alle kennis en capaciteit zelf in huis heeft.
“Dat hele subsidietraject is specialistisch werk. Dat kunnen wij niet alleen. We hebben daar gewoon niet de capaciteit voor binnen R-Vent.”
Door samen te werken met IQonIQ, TopLevel en de andere FlexIQ-partners kan R-Vent sneller expertise inschakelen, leveranciers benaderen en nieuwe technologie onderzoeken.
“Het is fijn dat je met andere bedrijven samen kunt ontwikkelen en kunt sparren. Je kunt leveranciers en experts uitnodigen en die hebben meer interesse voor je dan wanneer je alleen komt.”
Van elkaar leren
Hoewel de zes FlexIQ-bedrijven actief zijn in verschillende sectoren, blijken de uitdagingen verrassend vergelijkbaar. Cobots, vision, werkinstructies en kwaliteitscontrole komen bij meerdere partners terug.
Dat maakt het mogelijk om kennis gezamenlijk te ontwikkelen. Zo komt er een visionexpert langs die de toepassingen van alle zes de bedrijven bekijkt en hen gezamenlijk adviseert.
Volgens Arjen zit de waarde niet alleen in de expertise die van buiten wordt ingebracht. Ook de vragen van andere bedrijven kunnen nieuwe inzichten opleveren.
“Je wordt soms wakker geschud door vragen van anderen. Dan denk je: daar moet ik ook aan denken.”
Slim produceren met ruimte voor vakmanschap
Voor R-Vent draait de toekomst van productie daarom niet om zoveel mogelijk automatiseren. Het gaat om het vinden van de juiste balans tussen technologie en mensen.
Door standaardwerk en repetitieve handelingen te automatiseren, ontstaat ruimte voor medewerkers die nodig zijn voor specials en complexere werkzaamheden. Tegelijkertijd helpt technologie om de productie in Nederland concurrerend en flexibel te houden.
“We hebben een mix nodig van specials en volume. Daarom zetten we in op eigen productie, cobots en ontwikkeling. Daarin lopen we als kleine fabriek behoorlijk voorop.”
FlexIQ helpt R-Vent daarmee niet alleen om nieuwe technologie te testen, maar vooral om te ontdekken hoe die technologie in de praktijk kan bijdragen aan een toekomstbestendige productieomgeving.
De partners in het project zijn IQonIQ (Hardenberg) PM BV (Dedemsvaart), Ellage Electronics (De Krim), Hak4t (Dedemsvaart), R-Vent Netherlands (Staphorst) Schurter Electronics (Hardenberg) en Fox Industries (Dedemsvaart). Hogeschool Windesheim (Zwolle) en FIP-AM@UT (Enschede) zijn als kennispartners betrokken.
